TẠP CHÍ Y HỌC THỰC HÀNH - BỘ Y TẾ - JOURNAL OF PRACTICAL MEDICINE Chủ nhật, ngày 26/6/2022  
Các bệnh chuyên khoa
11/03/2014 - 10:15:41 AM
Tổng quan hệ thống xạ trị Novalis
Thực tế cho thấy phương pháp xạ trị đã chứng minh được sự hữu ích của nó trong lĩnh vực điều trị ung thư, từ những máy xạ ngoài Theratron (nguồn xạ Cobalt-60) đến những máy xạ trị gia tốc tuyến tính (phổ biến là của hãng Varian), thời gian gần đây là hệ thống xạ phẫu Gamma Knife (điều trị u não), Cyberknife (điều trị u não và các tổn thương ngoài não). 


Hệ thống máy xạ trị Novalis là sự kết hợp của hệ thống xạ trị gia tốc và xạ phẫu trên nhiều vị trí khác nhau (não, gan, tủy sống, phổi, thận, hạch...). Bài viết này giới thiệu về một loại máy xạ trị thế hệ mới với nhiều ưu điểm nhằm tìm hiểu kiến thức căn bản trong xạ trị và các đặc điểm liên quan đến tổ chức thực hiện, chỉ định, tác dụng của hệ thống máy xạ trị Novalis.


Tình hình xạ trị tại Việt Nam

Hiện nay tại Việt Nam, có 3 trung tâm điều trị ung thư lớn, tập trung tại 3 thành phố lớn là Hà Nội, Tp.Hồ Chí Minh và Đà Nẵng. Tại Hà Nội, ngoài Bệnh viện K có hệ thống xạ trị gia tốc của hãng Varian, Bệnh viện Bạch Mai hiện đang sử dụng hệ thống xạ phẫu não Gamma Knife và Bệnh viện Trung ương Quân đội 108 có hệ thống Cyber Knife. Đà Nẵng cũng vừa khánh thành và đưa vào sử dụng Bệnh viện Ung bướu Đà Nẵng gồm hệ thống xạ trong và xạ ngoài của hãng Varian. Tại Thành phố Hồ Chí Minh, với 5 hệ thống xạ trị gia tốc của Varian nhưng cũng không thể điều trị kịp thời lượng bệnh nhân rất lớn tới đây điều trị. Ngoài ra còn một số bệnh viện khác cũng có trung tâm ung bướu như Bệnh viện Chợ Rẫy, 115 và Bệnh viện Quân đội 175.

Xạ ngoài đã được áp dụng ở hầu hết các bệnh viện (Bạch Mai, K, Ung bướu Hà Nội, 108, 103, Bệnh viện Đa khoa trung ương Thái Nguyên, Bệnh viện Việt Tiệp Hải Phòng, Bệnh viện Đa khoa Thanh Hóa, Bệnh viện Trung ương Huế, Bệnh viện Đà Nẵng, Bệnh viện Ung bướu Thành phố Hồ Chí Minh, Bệnh viện Chợ Rẫy, Bệnh viện Cần Thơ. Xạ áp sát đã được áp dụng tại Bệnh viện Ung bướu Thành phố Hồ Chí Minh và Bệnh viện K. Xạ trong đã được áp dụng tại Bệnh viện Trung ương Quân đội 108, Bệnh viện Bạch Mai và Bệnh viện Chợ Rẫy. Hiện tại, hệ thống máy xạ trị Novalis vẫn chưa có ở Việt Nam. Nguyên nhân có thể do chưa cập nhật hoặc do vấn đề kinh tế. Tuy nhiên giá của hệ thống sau khi đã lắp đặt hoàn chỉnh vào khoảng 7 triệu đô la trong khi giá của Cyber knife là 10 triệu đô la. Giá thành của một bệnh nhân được điều trị bằng hệ thống này ở Singapore là 3000 đô la trong khi giá của một bệnh nhân được điều trị bằng hệ thống máy xạ trị gia tốc tại TP Hồ Chí Minh là khoảng 50 triệu VN đồng. Bệnh viện Việt Đức đã trình Bộ Y tế về đề án thành lập khoa Ung bướu. Khoa bao gồm 4 đơn vị: phẫu thuật, hóa chất, xạ trị và giảm đau chăm sóc triệu chứng. Hiện tại điạ điểm của khoa đã được thiết kế ở tầng 8 khu nhà 13 tầng đã có cơ sở của đơn vị phẫu thuật, hóa chất và giảm đau. Một máy xạ trị dự kiến sẽ được đặt tại tầng 1 nhà B1 hoặc khu trung tâm kỹ thuật cao trong tương lai.

Giới thiệu hệ thống xạ trị Novalis

Hệ thống xạ phẫu/xạ trị Novalis Tx xuất hiện đầu tiên trên thế giới vào năm 1998 dưới tên Novalis tại Đức, trải qua hơn một thập kỷ phát triển và hoàn thiện, hệ thống xạ trị/xạ phẫu đã có tên mới là Novalis Tx, được lắp đặt đầu tiên tại Đông Nam Á vào năm 2008 tại Bệnh viện Đa khoa Singapore SGH. Novalis Tx là hệ thống xạ trị/xạ phẫu dựa trên nền tảng máy gia tốc tuyến tính, có khả năng thực hiện được những kỹ thuật xạ trị/xạ phẫu như xạ trị thường quy, xạ trị đồng biến liều (IMRT), xạ trị định hướng bằng hình ảnh (IGRT), xạ phẫu (SRS) cho các bệnh liên quan đến não, đầu cổ và các bộ phận khác trong cơ thể. Hệ thống bao gồm hai mức năng lượng photon (6MV và 10MV), xạ trị dùng chùm tia điện tử electron và xạ trị toàn thân (Total Body Irradiation) cho các bệnh nhân bị ung thư máu (Leukemia). Hệ thống có khả năng cung cấp suất liều cao, giúp rút ngắn thời gian điều trị nhưng vẫn đảm bảo được sự an toàn cho bệnh nhân thông qua phần mềm tính toán liều chính xác. Nguồn xạ photon và electron của máy Novalis ổn định, không yêu cầu người sử dụng phải thay nguồn phát sau nhưng hệ thống GK hiện có. Độ sai số của hệ thống Novalis đã được chứng minh bằng thực tiễn, đạt độ chính xác dưới 1 mm, chỉ số trung bình vào khoảng 0,5mm.

     Đến nay, trên thế giới có khoảng 300 trung tâm điều trị ung thư sử dụng hệ thống Novalis, tập trung ở các nước phát triển như Mỹ, Nhật, Pháp, Bỉ, Đức và Singapore, đặc biệt là tại Pháp như Trung tâm Điều trị Ung thư Paul Strauss (Strasbourg), Bệnh viện Montbeliard, Bệnh viện Roseraie (Paris), Bệnh viện Chambery...

Chỉ định lâm sàng của hệ thống Novalis

Mục tiêu ban đầu của việc sử dụng hệ thống Novalis Tx là thay thế cho Gamma Knife điều trị các bệnh lý liên quan đến u não, tuy nhiên sau quãng thời gian phát triển, hệ thống Novalis Tx đã được đưa vào nghiên cứu và điều trị lâm sàng đối với các bộ phận khác trong cơ thể. Năm 2006 Wurm và cộng sự báo cáo 3 trường hợp di căn gan và 3 trường hợp di căn phổi được điều trị bằng hệ thống Novalis. Cũng năm 2006 Marika Enmark và cộng sự báo cáo 15 trường hợp ung thư tiền liệt tuyến được điều trị bằng hệ thống này. Năm 2003 Ryu báo cáo 10 trường hợp di căn cột sống được điều trị với kết quả rất khả quan. Hiện nay, có thể thống kê sơ bộ các điều trị lâm sàng hệ thống Novalis Tx có thể thực hiện như di căn não; u thần kinh đệm; u màng não; dị dạng mạch máu (AVM); các loại u não khác; ung thư đầu cổ; u bào sợi thần kinh; u thần kinh chức năng; u tuyến yên; u sọ hầu; u và tổn thương ở nhiều vị trí khác như cột sống; phổi; gan; tuyến tiền liệt; melanoma, trực tràng, hạch, thận…

Tổ chức thực hiện

Về nhân lực: Đối với một hệ thống NTx, thông thường bao gồm 2 kỹ thuật viên chuyên vận hành máy, nhập thông số theo tính toán có sẵn; 1 kỹ sư vật lý chuyên tính toán phân bố liều chiếu theo chỉ định lâm sàng của bác sĩ; 1 bác sĩ ung bướu chuyên về xạ trị/xạ phẫu; 1 bác sĩ ngoại thần kinh (đối với các ca xạ trị/xạ phẫu u não, cột sống để xem xét và hội chẩn với bác sĩ ung bướu để tìm ra góc chiếu tối ưu nhất, nhằm tránh tổn thương đến các vùng thần kinh nhạy cảm hoặc tủy sống)

Về diện tích phòng: Kích thước tối thiểu (bao gồm shielding chì hoặc bê-tông) là 11m x 13m x 5m. Kích thước tối thiểu đối với phòng điều trị (không bao gồm shielding) là 8m x 8m x 3m. Tuy nhiên tùy theo từng bệnh viện cụ thể mà kỹ sư của BrainLAB sẽ tư vấn để người sử dụng có thể sắp xếp được hệ thống phòng cho phù hợp.

Về công suất hoạt động: Có thể thực hiện điều trị lên đến 35-40 ca bệnh/ngày (Bao gồm xạ phẫu não và toàn cơ thể). Thời gian để chuẩn bị giữa mỗi ca khoảng từ 5-10 phút. Đối với hệ thống xạ trị thường quy, thông thường sẽ mất trung bình là 3 ngày tính từ khi bệnh nhân tiến hành chụp CT mô phỏng, tính toán liều, lập kế hoạch xạ trị, đổ khuôn chì (Jaw) và xạ trị. Còn với hệ thống NTx thì thời gian này rút ngắn chỉ còn 1 tiếng kể từ khi bệnh nhân tiến hành chụp CT mô phỏng. Tại Singapore hệ thống này thực hiện trung bình 15 bệnh một tháng. Tại Đức từ 2003-2011, điều trị tổng cộng 2200 ca, trong đó có 1892 ca liên quan đến sọ não (dữ liệu thu thập từ Bệnh viện University Hospital Erlangen, Germany). Tại Pháp trong năm đầu tiên lắp đặt hệ thống NTx (2010), Bệnh viện Private Hospital Centre Courlance, Reims điều trị tổng cộng 486 bệnh nhân, trong đó có 286 bệnh nhân bị u não, còn lại là các bệnh phổi, gan, thận….

Về lắp đặt, bảo trì, bảo dưỡng, thay thế: Thời gian lắp đặt dự kiến cho 1 hệ thống NTx vào khoảng 2 – 2,5 tháng. Không yêu cầu phải thay thế bộ phận sau một thời gian sử dụng nhất định. Bảo trì bảo dưỡng được thực hiện bởi kỹ sư của hãng mỗi 3 tháng trong thời gian bảo hành, và được thực hiện vào cuối tuần nhằm tránh ảnh hưởng đến thời gian sử dụng máy. Sau thời gian bảo hành, chi phí bảo hành bảo dưỡng hàng năm vào khoảng 5% chi phí đầu tư ban đầu. Quả cầu sử dụng cho hệ thống định vị bệnh nhân (EXT): yêu cầu phải thay thế sau 2 năm. Giá vào khoảng 1000 đô la. Mặt nạ xạ phẫu không khung: khoảng 300 – 400 đô la/chiếc/bệnh nhân. Nếu bệnh nhân yêu cầu xạ phẫu có khung thì sẽ không tốn phí mặt nạ. Máy sử dụng nguồn điện 3 pha, 380V. Ngoài ra còn cần phải có chiller (đi kèm theo máy) để làm mát hệ thống xạ

Về tiêu chuẩn an toàn bức xạ: Ở Việt Nam đối với thiết bị xạ ngoài là máy gia tốc tuyến tính thì tuân theo quy định TCVN 6869:2001 theo cục an toàn bức xạ Việt Nam.

Chi phí mua máy, lắp đặt và đưa vào sử dụng (bao gồm cả chi phí xây dựng cơ sở hạ tầng) có nhiều thay đổi tùy vào điều kiện của từng quốc gia, từng bệnh viện và từng thời điểm nhất định. Tuy nhiên, các kỹ sư của Brainlab ước tính chi phí vào khoảng 5 – 7 triệu USD. Như vậy, mỗi cơ sở cần làm việc kỹ lưỡng với các kỹ sư để đưa ra các tùy chọn và thiết kế phù hợp với khả năng và nhu cầu của cơ sở mình.

Tình hình sử dụng hệ thống Novalis trên thế giới

Hiện nay có khoảng 300 hệ thống Novalis Tx trên toàn thế giới, riêng tại Nhật Bản là 50 hệ thống, tại Pháp trong vòng 4 năm gần đây đã có 14 hệ thống đã và đang được lắp đặt và đưa vào sử dụng. Ngay trong năm đầu tiên đưa vào sử dụng, Bệnh viện Private Hospital Centre Coulance tại thành phố Reims đã thực hiện điều trị 468 bệnh nhân, trong đó có 286 ca u não. Hầu hết các ca xạ phẫu u não đều được thực hiện không khung. Còn tại Đức, theo thống kê của Bệnh viện University Hospital Erlangen, thực hiện tổng cộng 2200 ca, trong đó có khoảng 1890 ca điều trị u não không khung.

Một nghiên cứu được tiến hành trên 50 bệnh nhân bị u phổi (do di căn từ u não); mỗi bệnh nhân có ít nhất 5 khối u trong phổi và đường kính khối u trong khoảng 0,3-7,7cm. Thời gian theo dõi sau xạ là 18,7 tháng. Tất cả các ca bệnh trong nghiên cứu được điều trị với kỹ thuật SBRT. Thống kê sau xạ cho thấy, độ kiểm soát cục bộ khối u đạt tỉ lệ cao 83%; thời gian sống sau điều trị được kéo dài thêm 23,7 tháng. 35% bệnh nhân bị nhiễm độc loại 1 (grade 1 toxicity); 6,1% nhiễm độc loại 2 và 2% nhiễm độc loại 3. Nghiên cứu cho thấy độ kiểm soát cục bộ khối u tốt với mức nhiễm độc thấp; tỷ lệ này tốt hơn rất nhiều so với phương pháp xạ trị thông thường.

Một nghiên cứu đã được thực hiện tại khoa Xạ trị của Bệnh viện Hendy Ford, Detroit, USA từ tháng 4 đến tháng 9/2001 trên 10 bệnh nhân bị u do di căn cột sống, biểu hiện lâm sàng là sự chèn ép tủy sống gây đau và tê liệt cơ tay hoặc chân. Cả 10 bệnh nhân này được điều trị xạ phẫu bằng hệ thống Novalis (BrainLAB - Đức) với liều chiếu xạ là 6-8Gy. Kết quả thu được sau điều trị khá khả quan, 5 đã giảm đau hoàn toàn ngay sau lần xạ đầu tiên, và 5 người còn lại thì sau đó 3 tuần. Một bệnh nhân đã khôi phục lại cử động cơ tay như trước sau khi hoàn tất quá trình xạ. Không một bệnh nhân nào được phát hiện nhiễm độc bức xạ sau quá trình điều trị. Độ chính xác của hệ thống Novalis được ghi nhận trong nghiên cứu này là 1,36mm ± 0,11mm.

Một số ưu điểm nổi trội của hệ thống xạ trị không khung NovalisTx

Thời gian đầu, hệ thống này chỉ được sử dụng trong điều trị các khối u não hoặc thương tổn liên quan đến dị dạng mạch máu não. Sau đó, người ta đã phát triển và ứng dụng trong điều trị các bệnh lý của các cơ quan khác trong cơ thể như phổi, gan, tiền liệt tuyến, và cột sống. Do đó, có thể nói, hệ thống NovalisTx là hệ thống điều trị ung thư toàn cơ thể. Dưới đây là một số ưu điểm nổi trội của hệ thống này so với các hệ thống đang sử dụng hiện nay.

Tính năng Shaped Beam Surgery cung cấp khả năng mô phỏng và tính toán phác đồ điều trị chính xác, nhanh chóng và làm giảm thiểu tác dụng phụ lên các mô lành lân cận. Thời gian điều trị: Trong khi các hệ thống khác cần ít nhất 90 phút cho một lần điều trị thì hệ thống NovalisTx chỉ cần 30 phút. Hệ thống định vị bệnh nhân Exac Trac: Hỗ trợ tối đa quá trình xác định vị trí của bệnh nhân thông qua các camera hồng ngoại và hệ thống Xquang định vị. Bên cạnh đó, khi kết hợp với hệ thống giường tự động 6D Robotics, tự động bù trừ sự dịch chuyển của bệnh nhân, hệ thống có khả năng thực hiện xạ trị với độ chính xác rất cao (sai số 0,5mm) và rút ngắn thời gian điều trị. Phần mềm lập phác đồ điều trị iPLAN: Bao gồm 2 phần mềm chính là iPLAN Image và iPLAN Dose. Trong khi iPLAN Image có chức năng hòa trộn hình ảnh (Cộng hưởng từ, cắt lớp vi tính, PET, chụp mạch DSA...), tự động đánh dấu khối u và các cơ quan nhờ vào hệ thống thư viện sẵn có, phần mềm iPLAN Dose cung cấp những giải pháp tính toán liều chiếu chính xác cho từng khối u ở từng cơ quan khác nhau trên cơ thể. Ngoài ra, người sử dụng có thể chọn giải pháp truy cập từ xa với phần mềm iPLAN NET cho phép tính toán, xác lập và kiểm tra quá trình điều trị từ xa thông qua máy tính xách tay, iPhone hoặc iPad.

Như vậy, mặc dù bệnh lý ung thư vẫn còn là thách thức trong điều trị nhưng những tiến bộ trong khoa học kỹ thuật đã cải thiện đáng kể thời gian và chất lượng sống. Xạ trị nói chung, hay cụ thể ở đây là hệ thống Novalis Tx có thể coi là một lựa chọn điều trị tiên tiến, mang lại hy vọng mới cho bệnh nhân bị ung thư.

YHTH - 906, trang3

[Quay lại]
 In trang    Đầu trang
Các tin cùng chủ đề
Kỹ thuật lọc máu hiện đại: cuộc cách mạng trong hồi sức (26/06/2017 - 08:47:38 AM)
Những hướng tiếp cận triển vọng trong điều trị mộng mắt (25/06/2017 - 01:04:05 PM)
Một số bệnh thường gặp ở người già (25/06/2017 - 08:48:00 AM)
Kiểm soát ung thư cổ tử cung (25/06/2017 - 08:47:50 AM)
Kinh nghiệm phẫu tích nhánh xuyên động mạch ngực lưng (19/06/2017 - 01:04:27 PM)
Chẩn đoán và điều trị u thần kinh nội tiết ở đường sinh dục nữ (17/06/2017 - 01:04:37 PM)
Nấm phổi do Aspergillus thể xâm nhập (14/06/2017 - 01:04:48 PM)
Hiện tượng đáp ứng tăng huyết áp cấp tính ở bệnh nhân xuất huyết não giai đoạn cấp (13/06/2017 - 01:04:55 PM)
Tổn thương đáy mắt ở bệnh nhân tăng huyết áp (11/06/2017 - 01:05:12 PM)
Vai trò cộng hưởng từ trong chẩn đoán ung thư tiền liệt tuyến (11/06/2017 - 01:05:05 PM)
Bệnh rối loạn thái dương hàm và phương pháp điều trị (09/06/2017 - 01:05:40 PM)
Nội soi trị thoát vị đĩa đệm cột sống thắt lưng (06/06/2017 - 01:05:54 PM)
Chẩn đoán lao tinh hoàn (02/06/2017 - 01:06:02 PM)
Bệnh liên quan tới rối loạn các chất trong lysosome (30/05/2017 - 01:06:12 PM)
Chẩn đoán và điều trị nhiễm ấu trùng giun đũa chó ở trẻ em (29/05/2017 - 01:06:21 PM)
KỶ YẾU MỚI PHÁT HÀNH
TẠP CHÍ MỚI PHÁT HÀNH
Downdload tài liệu

Mã số tin nhắn trả về:

TRA CỨU TỪ ĐIỂN
Từ điển: 
Từ khóa:   
Đại từ điển trực tuyến
--- Liên kết website ---
LIÊN KẾT
Chung cư HH2 Linh Đàm